Verliesstroomschakelaars 300 mA en 30 mA: wie beveiligt wat

Twee gevoeligheden, twee rollen. In een huishoudelijke installatie plaatst Boek 1 aan de oorsprong van de installatie een verliesstroomschakelaar van maximaal 300 mA, en onmiddellijk stroomafwaarts minstens één verliesstroomschakelaar met hoge of zeer hoge gevoeligheid, dus maximaal 30 mA, voor een lijst van kringen. Wie ze verwart, stevent af op een inbreuk of op ongewenste uitschakelingen. Alles nog eens op een rij.

Het principe: de lekstroom meten

Een verliesstroomschakelaar vergelijkt voortdurend de stroom die naar de installatie vertrekt met de stroom die ervan terugkeert. Zolang beide gelijk zijn, is alles in orde. Zodra een deel van de stroom ergens anders wegvloeit, naar de aarde via een isolatiefout of via een persoon, verschijnt het verschil en schakelt het toestel uit. Zijn gevoeligheid, de differentiële aanspreekstroom, geeft aan vanaf welke lekstroom hij uitschakelt: een 30 mA schakelt uit bij een lek dat tien keer kleiner is dan bij een 300 mA.

Afdeling 2.6.4 van Boek 1 deelt de toestellen in volgens gevoeligheid. In wisselstroom gaat de hoge gevoeligheid van meer dan 10 mA tot 30 mA, stopt de zeer hoge gevoeligheid bij 10 mA, en gaat de middelmatige gevoeligheid van meer dan 30 mA tot 1000 mA. Een 300 mA is dus een toestel met middelmatige gevoeligheid.

De algemene verliesstroomschakelaar aan de oorsprong

Volgens onderafdeling 4.2.4.3 van Boek 1 wordt aan de oorsprong van de huishoudelijke installatie minstens één verliesstroomschakelaar geplaatst met een differentiële aanspreekstroom van maximaal 300 mA. Hij verzorgt ook de scheidingsfunctie. In afwijking daarvan mag hij in het hoofdverdeelbord staan als de leiding die dat verdeelbord voedt van klasse II is of een gelijkwaardige isolatie heeft. Tot en met 31 oktober 2026 worden zijn ingangsklemmen ontoegankelijk gemaakt met een verzegeling, aangebracht door de persoon die de keuring vóór ingebruikname uitvoert. Het koninklijk besluit van 13 augustus 2026 schaft die verzegeling af vanaf 1 november 2026.

Onderafdeling 5.3.5.3 voegt eraan toe dat verliesstroomschakelaars in woningen minstens van type A zijn, en dat die aan de oorsprong een nominale stroom van minstens 40 A hebben.

De 30 mA: waar ze verplicht zijn

Onmiddellijk stroomafwaarts van de algemene verliesstroomschakelaar legt onderafdeling 4.2.4.3 minstens één verliesstroomschakelaar met hoge of zeer hoge gevoeligheid op, waarop minstens worden aangesloten:

• de stopcontacten die niet bestemd zijn voor vaste of op een vaste plaats opgestelde toestellen;
• de verlichting;
• de ruimtes met een badkuip of douche (hoofdstuk 7.1);
• de wasmachines, droogkasten en vaatwassers.

Voor de badkamer preciseert onderafdeling 7.1.4.3 dat die verliesstroomschakelaars buiten de ruimte met de badkuip of douche geïnstalleerd worden. De details van de volumes staan in ons artikel over de volumes 0, 1 en 2.

De verdeling achter de 30 mA

Onderafdeling 4.2.4.3 laat maximaal acht eindkringen toe per verliesstroomschakelaar met hoge of zeer hoge gevoeligheid. Is de spreidingsweerstand van de aardverbinding groter dan 30 ohm, dan zijn er minstens twee nodig, en elk neemt maximaal zestien enkelvoudige of meervoudige stopcontacten voor zijn rekening, waarbij een vast toestel of een groep vaste toestellen bediend door een gemeenschappelijk schakeltoestel gelijkgesteld wordt met een stopcontact.

De andere kringen, bijvoorbeeld vaste toestellen zoals koeltoestellen, fornuizen of elektrische verwarming, mogen rechtstreeks stroomafwaarts van de algemene verliesstroomschakelaar komen, of op bijkomende verliesstroomschakelaars aan de oorsprong. Is de spreidingsweerstand van de aardverbinding groter dan 30 ohm, dan worden die verliesstroomschakelaars aan de oorsprong voor deze kringen bovendien aangevuld met minstens één verliesstroomschakelaar van maximaal 100 mA per kring of groep van kringen. En elektrische verwarming met weerstanden ingewerkt in een wand, gevoed onder een spanning hoger dan 25 V wisselstroom, 36 V niet-afgevlakte gelijkstroom of 60 V afgevlakte gelijkstroom, wordt afzonderlijk beveiligd door een verliesstroomschakelaar van maximaal 100 mA (onderafdeling 4.2.4.3). Tot slot vraagt onderafdeling 5.3.5.3 de verliesstroomschakelaars zo te kiezen en de belasting zo te verdelen dat de normale lekstromen van de toestellen geen ongewenste uitschakeling veroorzaken.

Het type verliesstroomschakelaar

De gevoeligheid zegt niet alles: het type verliesstroomschakelaar verwijst naar de vormen van foutstroom die hij detecteert. In woningen eist Boek 1 minstens type A (onderafdeling 5.3.5.3). Wordt stroomafwaarts materieel geïnstalleerd dat gelijkstroomcomponenten kan veroorzaken, zoals bepaalde halfgeleiderschakelingen, dan wordt een van de opgesomde maatregelen genomen: bijvoorbeeld een verliesstroomschakelaar waarvan de werking gewaarborgd blijft bij een storende gelijkstroomcomponent, of een verliesstroomschakelaar gecombineerd met een detectietoestel voor differentiële gelijkstroom.

Voor een laadpaal met automatische onderbreking van de voeding voorziet onderafdeling 7.22.4.1 dat elke aparte kring in wisselstroom afzonderlijk beveiligd wordt door een verliesstroomschakelaar van maximaal 30 mA (afwijking mogelijk bij een IT-net), en een van die twee oplossingen tegen gelijkstroomcomponenten, in de vaste installatie of in de laadpaal. Voor een huishoudelijke installatie met zonnepanelen voorziet afdeling 7.112.3 dat de beproevingen van het keuringsorganisme ook de werking van de verliesstroomschakelaars omvatten. Controleer Boek 1 en de handleiding van de fabrikant voor u het toestel bestelt.

De aandachtspunten vóór de keuring

• De testknop. In een verdeelbord moet hij gemakkelijk bereikbaar zijn zonder speciale middelen en zonder gevaar voor toevallig contact met delen onder spanning (onderafdeling 5.3.5.3). Voorziet de fabrikant een periodieke test, bijvoorbeeld maandelijks, dan moet de controle nagaan dat de voeding effectief onderbroken wordt.
• Een vergeten gevoelige kring. Een handdoekdroger in de badkamer aangesloten op een kring die niet achter een verliesstroomschakelaar met hoge of zeer hoge gevoeligheid zit: onderafdeling 7.1.4.3 eist die voor de kringen die deze ruimte voeden, behalve ZLVS, veiligheidsscheiding of veiligheidsinstallatie.
• Het schema dat niet alles zegt. Voor woningen vraagt onderafdeling 3.1.2.2 dat het eendraadschema het type en de kenmerken van de verliesstroomschakelaars vermeldt.
• Te veel kringen op één 30 mA. Boven acht eindkringen per toestel wordt de grens van onderafdeling 4.2.4.3 overschreden.

Deze redenering kring per kring maakt u het best op het moment dat u het schema tekent: in Amperio wordt elke kring tijdens het invoeren getoetst aan het AREI (Boek 1), verliesstroomschakelaars inbegrepen, en een ontbrekende 30 mA wordt gesignaleerd op de juiste plaats in het schema. Wat Boek 1 voorziet voor de keuring door het keuringsorganisme, metingen en controles inbegrepen, leest u in ons artikel over het verloop van de AREI-keuring.

Dit artikel is informatief. Het vervangt noch het AREI (Boek 1) noch het advies van uw keuringsorganisme.