Overspanningsbeveiliging: verplicht in België?

Dat hangt af van wat u onder verplicht verstaat. Boek 1 van het AREI vraagt om personen en goederen te beschermen tegen overspanningen, ook die door bliksem, maar volgens de regels van goed vakmanschap en zonder als algemene regel een overspanningsbeveiliging in het verdeelbord van een woning op te leggen. Het enige toestel dat het noemt, is een overspanningsbegrenzer in het IT-stelsel, en alleen als dat nodig is.

Wat hoofdstuk 4.5 zegt

Boek 1 bevat geen aparte regel voor een overspanningsbeveiliging in het verdeelbord. Het onderwerp staat in hoofdstuk 4.5, Bescherming tegen overspanningen, een van de beschermingsdomeinen die hoofdstuk 4.1 opsomt naast elektrische schokken en overstromen. Afdeling 4.5.1 legt het principe vast: personen en goederen worden volgens de regels van goed vakmanschap beschermd tegen de schadelijke gevolgen van:

• een fout tussen de actieve delen van kringen met verschillende spanningen;
• overspanningen door andere oorzaken, bijvoorbeeld atmosferische verschijnselen of eventuele schakeloverspanningen.

Dezelfde afdeling voegt eraan toe dat de beveiligingen tegen overspanningen zo worden uitgevoerd en geplaatst dat hun werking geen gevaar oplevert voor personen en goederen. Afdeling 4.5.2 vraagt verder dat de installatie zo wordt aangelegd dat de diëlektrische belasting waaraan ze normaal onderworpen is, beperkt blijft, om foutstromen te vermijden.

Waarom Boek 1 voor een woning geen uitsluitsel geeft

Hoofdstuk 4.5 legt een doel vast en verwijst voor de middelen naar de regels van goed vakmanschap. Het geeft geen lijst van installaties waar een overspanningsbeveiliging vereist is, geen kenmerken van het toestel en geen plaats in het verdeelbord. Onderafdeling 1.4.1.2 verduidelijkt wat die regels van goed vakmanschap zijn: de normen die door de Koning bekrachtigd of door het NBN geregistreerd zijn, als ze bestaan, en elke bepaling die een minstens gelijkwaardig veiligheidsniveau waarborgt. Onderafdeling 1.4.1.3 bepaalt dat installaties volgens het Boek worden uitgevoerd, en volgens de regels van goed vakmanschap als het Boek geen bepaling bevat.

De vraag of er op deze werf een overspanningsbeveiliging nodig is, beantwoordt u dus niet met Boek 1 alleen. Daarvoor zijn de normen nodig die voor het betrokken geval de regels van goed vakmanschap vormen, die dit artikel niet overneemt, en de handleiding van de fabrikant van het geplaatste materieel.

Het enige genoemde geval: het IT-stelsel

Afdeling 4.5.3 is de enige die een toestel noemt. In IT-stelsels wordt, indien nodig, een overspanningsbegrenzer aangesloten aan de oorsprong van de installatie, tussen de aardelektrode van de installatie en ofwel de nulgeleider, ofwel een lijngeleider.

Aan die regel zijn twee voorwaarden verbonden. De installatie moet een IT-stelsel zijn, en de woorden ‘indien nodig’ laten de beoordeling over aan wie de installatie ontwerpt. Buiten het IT-stelsel bevat Boek 1 geen gelijkaardige regel.

Zonnepanelen en laadpaal

Hoofdstuk 7.112 gaat over huishoudelijke fotovoltaïsche installaties tot 10 kVA. De specifieke maatregelen in afdeling 7.112.2 betreffen de documenten die ter beschikking worden gesteld, de identificatie van de geleiders in gelijkstroom en wisselstroom, de waarschuwingsborden en de aarding van de metalen kaders van de modules, tenzij de fabrikant dat verbiedt. Geen ervan gaat over overspanningen. De proeven van afdeling 7.112.3 betreffen de uitschakeling bij spanningsverlies van het net en de verliesstroomschakelaars. De rest leest u in ons artikel over zonnepanelen op het eendraadschema en het situatieschema.

Voor een laadpaal vraagt onderafdeling 7.22.5.1 dat hij beschermd is tegen de voorzienbare uitwendige invloeden van de plaats waar hij staat, zonder overspanningsbeveiliging te vermelden. In beide gevallen blijven de algemene voorschriften van het Boek van toepassing (afdelingen 7.112.1 en 7.22.1), hoofdstuk 4.5 inbegrepen.

Overspanningen die de installatie zelf veroorzaakt

Afdeling 3.3.2 bekijkt de andere richting. Volgens de regels van goed vakmanschap worden gepaste maatregelen genomen zodat de werking en de bediening van het materieel geen schadelijke gevolgen hebben voor andere machines, toestellen of leidingen, noch voor de voeding van de installatie. Transiënte overspanningen staan in de lijst van die gevolgen, met onder meer aanloopstromen, harmonische stromen en gelijkstroomcomponenten. Ook hier hoort het middel bij de regels van goed vakmanschap.

Op het eendraadschema

Voor een huishoudelijke installatie somt onderafdeling 3.1.2.2 op wat het eendraadschema minstens bevat: de leidingen en hun plaatsingswijze, de verliesstroomschakelaars, de beveiligingen tegen overstromen, de schakelaars, de dozen, de stopcontacten, de lichtpunten, de vaste toestellen en de bronnen. Beveiligingen tegen overspanningen staan niet met naam in die lijst.

Plaatst u er een, dan houdt u het schema in overeenstemming met wat er geïnstalleerd is door ze op hun plaats in het verdeelbord te tekenen, en hoeft de keurder ze niet ter plaatse te ontdekken. De volledige lijst staat in ons artikel over de AREI-vereisten voor het eendraadschema.

Met Amperio

In Amperio tekent of dicteert u het eendraadschema, en elk element krijgt zijn plaats in de juiste ruimte van het situatieschema. Elke kring wordt tijdens het invoeren getoetst aan het AREI (Boek 1). Die controles helpen de keuring voor te bereiden en vervangen het erkend keuringsorganisme niet. Het volledige elektrisch dossier exporteert u daarna als pdf, klaar om te bezorgen.

Dit artikel is informatief. Het vervangt noch het AREI (Boek 1) noch het advies van uw keuringsorganisme.